Tôi không thể quên một ngày tháng Năm năm 1054
tôi với anh đã nhìn thấy mặt trời
ngày ta sinh là ngày đầu tiên ta nằm bệnh viện
các bác sĩ hân hoan khi có trẻ ra đời
họ lấy nhau của mẹ ta làm đồ nhắm rượu
các nữ y tá nhìn ta
kinh nguyệt chảy màu máu còn tươi rói
không có bông, họ lấy tà áo choàng lau vội.

Đêm đầu tiên ta nghe những tiếng động đầu tiên
những chú chuột ăn cắp tã vá của ta làm áo choàng vào bệnh viện
chúng sờ lên mặt ta tìm môi ta liếm liếm
rồi chúng ra đi, ta hồi hộp nằm chờ.

Chúng ta lớn lên cùng nhau ăn thịt chó
cùng nhau thấy những con trâu vừa kéo cày vừa đái bừa xuống ruộng
cùng nhau thấy những gái điếm ngủ dọc bờ sông đầu gục xuống
và những chuyến tàu chở đầy ắp vũ khí
trên nóc toa là trẻ nhỏ người già.

Cùng nhau thấy những đám tang không có hòm
chân người chết thò ra khỏi chiếu
cùng nhau thấy những người mẹ bị thương ruột lòi ra
vẫn ôm con nhảy xuống hầm, tranh nhau chỗ ngồi với rắn
và những cánh tay trẻ thơ bom hất lên cành cây vắt vẻo
bên loa phóng thanh đang hát điệu à ơi…
Sáng nay em gái tôi đột ngột ra đời
khi nhìn thấy tôi mẹ tôi cười đau khổ,
(mẹ ơi mẹ sinh em đâu phải là tội lỗi)
em tôi nằm mặt cau có đầy nhăn
giữa ngày sinh của chúng ta lần thứ một ngàn.

Đã lâu rồi quạ cũng bay đi
có lẽ một ngày kia chúng sẽ trở về mang theo nhiều xương ống
để làm búp bê cho em tôi chơi
làm dùi cho em tôi đánh trống.

Budapest, 4/1983

Nếu anh ra đi
Người vị hôn thê
Những giọt nước mắt
Đọng trên hàng mi

Nhưng
Nếu anh không đi
Mẹ già anh khóc
Trai thời loạn ly
Mà con không đi

Mẹ thà thương con tóc trắng
Ngày mai cờ về chiến thắng
Mà con không về

Mẹ thà như lá rụng chiều quê
Đến khi con về
Cỏ vàng nấm đất

Nhưng khi nước mất
Vì vị hôn thê
Mà con không đi

Nếu anh không đi
Người vị hôn thê
Mặt nghiêng tay che

Đêm thương lời thề
Thà đợi người đi
Già trên lời thề

Nhưng khi nước mất
Mà anh không đi…

(Nhà thơ Dương Tường nhớ và ghi lại)

Từ đâu từ bao giờ
năm 60 năm 54?
từ Hướng Điền từ Phú Lợi?
hay từ lúc ngăn đôi dòng Bến Hải
viên tướng Mỹ đầu tiên xách cặp tới Đông dương?
hay từ lâu hơn, những thế kỷ xa xăm
những đạo quân Nam Hán, Nguyên Mông
những ranh giới phân tranh Trịnh, Nguyễn?

Chưa bao giờ đất tan hoang đến thế
những chuyến tàu chở đầy lính Mỹ
quần áo mới tinh, súng đạn đầy người
bom lân tinh và thuốc giang mai
cánh trực thăng ầm ầm quạt gió
ụ cát ngổn ngang, rào gai tua tủa
dải đất hẹp, mùa hè gió lửa
giành giật nhau từng viên gạch chân tường
một bên là con trai Thanh Hóa, Thái Bình
một bên là con những bà mẹ Thừa Thiên, Phan Thiết
những sinh viên Sài Gòn
những sĩ quan Đà Lạt
những đội quân mang tên dã thú
những tiểu đoàn không còn sót một ai
những mô đất con đổi bằng mạng trăm người
bằng pháo kích, lưỡi lê, bằng chân tay vật lộn
chúng tôi nằm dưới đường hào ngập nước
xa mọi người, xa mẹ, xa quê hương
ai bảo chúng tôi là tuổi trẻ tươi xanh
với mũi lê, với phát đạn đầu tiên
chúng tôi đã không còn trẻ nữa

Từ bao giờ và còn bao giờ nữa
những quy luật tàn khốc của loài người
lý lẽ của súng đạn
những mục đích tốt đẹp
những mưu đồ xấu xa
những ý tưởng quá đà
những ngẫu nhiên tai ác
cơn bão lớn, lấp vết thương của đất
chúng tôi là triệu viên đá trên đê

mai đây bão táp lùi xa
những lớp người sau bình tâm nhìn lại
gọi chúng tôi là những người vĩ đại
hay chỉ là những thế hệ đáng thương?
sẽ xuýt xoa thán phục biết ơn
hay kinh hãi trước bạo tàn bắn giết?

Tất cả chẳng có gì nói được
chẳng có gì gần gũi với chúng tôi
bằng một chiếc thìa gọt bởi cành cây
một chiếc ca thô sơ bằng vỏ đạn
chúng tôi làm dưới chiến hào bụi bậm
một dòng thư viết vội gửi mẹ già
một giấc mơ chợp ngủ thấy quê nhà
một tình yêu chúng tôi chưa được sống
một khu vườn chúng tôi chẳng kịp qua…

Bao tháng năm vô tận sẽ phai nhòa
đất đổi khác, mọi người rồi cũng khác
hãy quên chúng tôi đi
như quên quá khứ nặng nề
hãy quên chúng tôi đi
để chúng tôi được yên lặng trở về
để chúng tôi được hóa thành bụi đất
thành mưa rào trên xứ sở yêu thương.

II
sân ga bụi rậm
những toa xe lửa ghế dài
những mặt người mệt nhọc
tôi đi tìm em
bờ biển bão
những cô gái ướt đầm đìa như cá
những đôi mắt trập trùng biển lạ
quán ăn nghèo phố mỏ
vách tường ám khói
tiếng ghi-ta buồn
cô bé mù ăn xin
bến phà mưa buốt
cuộc chiến dài hun hút
tôi không đủ sức nghĩ về em
những đứa trẻ con bị giết
nằm kín hàng hiên
những khu rừng muỗi độc
tôi đi tìm em hầm hố chật
bom nổ tung bụi đất
cô điện thoại viên kêu lạc giọng:
“xe tăng địch tiến lên đồi
trung đội không còn ai sống sót!”
tìm em những chiến hào máu đẫm
tôi gào la bắn vào mặt quân thù
tìm em buổi sớm mùa thu
nước bên đường trong vắt
tìm em cô gái mười sáu tuổi
hiền như một trái mơ xanh
em đợi tôi nghi ngút nắng rừng
ở bản Tà-lề ở ngã ba Đồng Hới
em đợi tôi thành phố cũ
dưới bóng y-lăng hoa đỏ
em đợi tôi áo trắng
tuổi học trò gió bay
môi dại nói cười
phập phồng ngực thở
gác nhà em cao quá
mái tóc dài lơi lả buổi trưa thơm
tìm em thị trấn không tên
cũng có quầy bán báo và những áp phích cũ
mặt trận ầm ĩ bên kia núi đá
người ta khiêng về
những thương binh giập nát
mùa thu lạnh cơn mưa dầm dai dẳng
em có còn mặc chiếc áo mưa đen
lũ trẻ chạy nhảy râm ran
trên bãi cát ngoại ô thành phố
em hôm đó nghiêm trang
như một người đàn bà từng trải
khi nhà thờ rung chuông
mạng nhện rơi trên những khung ảnh thánh
bầy ruồi chết ngạt trong tủ kính
những mặt nạ khóc ròng trong rạp xiếc
chúng ta mua vé xem một bộ phim màu
về những người da đỏ
đi ngang qua vườn hoa Pát-stơ
em thì thầm: trong Viện giải phẫu
xác người chết ngâm đầy bể nước
anh cười đưa em về nhà
chợ Hôm bán nhiều su hào cải bắp
ta mua những trái cam vàng
mặt em sáng trong gương tròn lấp lánh
giữa vật vã thương vong và thắng trận
chập chờn sau khói đen
những hình ảnh không đầu không cuối
những ngày tháng những đồ dùng em chạm tới
anh lặng lẽ đi tìm
những mảnh vỡ của tấm gương
dưới đáy hào ướt sũng.

Bây giờ các em đâu?
Khu nhà đầy tiếng gió
Hòn bi xanh đỏ
Còn nằm lăn ở góc sân
Nét phấn thơ ngây nguệch ngoạc khắp tường
Vòng mặt trời, những con chim vỗ cánh…

Ngoài kia tiếng gầm xe xích
Tiếng còi báo động rền la
Tôi như khu nhà
Bỗng già nua hoang vắng
Nhớ tiếng nói nhớ từng gương mặt
Như mình có lỗi với bầy em
Như tại ngày thường
Mình hay đe hay mắng
Chúng nó giận rủ nhau đi mất
Bốn phía bây giờ tẻ lạnh
Tưởng như trên mặt đất
Bỗng không còn trẻ thơ
Như thế giới này quá độc ác xấu xa
Các em đã bỏ đi hết cả
Nỗi đau nhịp cầu gẫy đổ
Nỗi đau nhà tan gạch vỡ
Nhưng da diết nhất nỗi buồn
Mọi khu nhà đều vắng bặt trẻ con
Chỉ còn người lớn tinh khôn
Chỉ còn tiếng gầm tiếng nổ

Mái nhà ta trẻ không dám ở
Các em ơi, hãy tha thứ cho anh
Những con quay, những hòn bi bé nhỏ
Hãy tha thứ, anh xin làm tất cả
Để các em trở về
Để cuộc sống như bức tường tin cậy chở che
Các em vẽ những vòng tròn rực rỡ.

Heo may cỏ lạ rừng chiều
Ngàn lau rụng trắng
Những đứa trẻ buồn ướt lạnh
Đường dài mặt trận nối nhau đi

Sau lưng chấp chới nắng hè
Biển ở trên trời sóng mạnh
Lửa như niềm tin có sẵn
Lớn lên ta lại đi tìm
Lòng chỉ muốn yêu thương
Mà cứ phải suốt đời căm giận

Cuộc chiến tranh dằng dặc
Rừng đầy muỗi độc
Chiến hào lở loét khói bom
Những đôi giày thủng đầy bùn
Những tấm vải mưa ướt sũng
Những con vắt đói chui vào lưng
Lá thư nhà đọc mãi đến thuộc lòng
Đêm trắng sương lùa củi tắt

Mộ bạn đá hoang gió lạnh
Chôn bao trìu mến của ta
Những con đường nắng ngày xưa
Những trang sách hẹn bao điều tốt đẹp
Giờ má chạm nòng súng bỏng
Bên kia đồi gianh khét lẹt
Quân thù cháy giữa vòng vây
Mấy gã tù binh ngồi khóc
Run run những cánh tay gầy

Ta đã qua
Bao phố làng đổ sụp
Cổ nghẹn lòng thù hận
Nhìn bao em bé mồ côi
Mà sao chiều nay
Giết xong quân giặc
Chẳng thấy lòng thảnh thơi nhẹ nhõm
Chỉ nỗi buồn trĩu nặng
Dâng lên như đá trên mồ

Đầu mùa bông điệp nở hoa
Bài hát về con sẻ sẻ
Những nhịp cầu ta hẹn sẽ xây
Những cánh đồng ta chẳng về gieo hạt
Ta cứ là viên đạn
Xoáy trong cuộc chiến tranh dài

Lòng đã quên tất cả mọi điều
Để bắn súng ném mìn vào quân giặc
Chỉ xin được nói nỗi buồn có thực
Trong ngực ta đau buốt chiều nay

Xác nguỵ nằm ruồi muỗi bâu đầy
Những đôi mắt bệch màu hoa dại
Những gương mặt trẻ măng xanh tái
Những bàn tay đen đủi chai dầy
Các anh ơi, đừng trách chúng tôi
Các bà mẹ, tha thứ cho chúng tôi
Chúng tôi chẳng thể làm khác được
Quả đồi cháy như một phần quả đất
Bao đời người ta đã giết nhau
Với các anh tôi oán hận gì đâu
Nhưng còn có cách nào khác được
Cuộc chiến tranh này là khoản thuế đò ngang
Con người sang một bờ mới chín vàng
Con người được làm con người trở lại

Nhưng mãi mãi chẳng bao giờ sống dậy
Những tháng năm đã mất
Những nhịp cầu gẫy gục
Những toa tầu sụp đổ tan hoang

Heo may cỏ dại úa vàng
Ngàn lau rụng trắng
Những đứa trẻ buồn ướt lạnh
Đường dài mặt trận nối nhau đi…

Trường Sơn! Đèo vút cao vượt trên bây gió
Đạp nát đá tai mèo bằng sức pháo ngàn cân
Đi ta đi những trai làng Phù Đổng
- Gì vui hơn đường ra trận mùa xuân!

Ôi những vì sao thức cùng ta đêm đêm không mỏi
Như mắt em mang trọn niềm tin yêu chờ đợi
Như ngọn hải đăng vời vợi nghìn trùng
Giục lòng ta vượt Trường Sơn
đi luyện chí anh hùng

Miền Nam gọi ta bằng tiếng pháo xé trời Đà Nẵng
Bằng đường lê ngang dọc Sài Gòn
Bằng Huế hiên ngang tung bay cờ Giải Phóng
Từng phút từng giờ thôi thúc, Trường Sơn!

Trường Sơn ơi! Ta biết người còn mang gánh nặng
Nhức nhối nửa đầu đòn gánh: miền Nam!
Nhớ má Năm Căn, thương em Cửa Việt
Mười bốn năm – một giấc ngủ chưa tròn!

Miền Nam! Miền Nam! Lửa đốt lòng ta
Hỡi Trường Sơn hãy biến thành con ngựa sắt
Và rừng xanh thành vạn khóm tre ngà
Cho con cháu Bác Hồ làm Thiên Vương đuổi giặc

Đêm nay ta đi, Trường Sơn lộng gió
Trời vắng trăng sao nhưng trong tim rực lửa
- Đi ta làm ngọn sóng giữa trùng dương
Quật xuống đầu thù bằng sức mạnh Trường Sơn!

I
Thôi em nằm lại
Với đất lành Duy Xuyên
Trên mồ em có mùa xuân ở mãi
Trời chiến trường vẫn một sắc xanh nguyên.

Trời chiến trưòng không một phút bình yên
Súng nổ gấp. Anh lên đường đuổi giặc
Lấy nỗi đau vô cùng làm sức mạnh vô biên
Bước truy kích đạp trăm rào gai sắc
Ôi mũi lê này hôm nay sao sáng quắc
Anh mất em như mất nửa cuộc đời
Nỗi đau anh không thể nói bằng lời
Một ngọn lửa thâm trầm âm ỉ cháy
Những viên đạn quân thù bắn em, trong lòng anh sâu xoáy
Anh bàng hoàng như ngỡ trái tim rơi
Như bỗng tắt vầng mặt trời hạnh phúc.
Nhưng em ạ, giây phút này chính lúc
Anh thấy lòng anh tỉnh táo lạ thường
Nhằm thẳng quân thù, mắt không giọt lệ vương
Anh nổ súng.

II
Hạnh phúc là gì? Bao lần ta lúng túng
Hỏi nhau hoài mà nghĩ mãi vẫn chưa ra
Cho đến ngày cất bước đi xa
Miền Nam gọi, hai chúng mình có mặt.

Nhớ chăng em, cái mùa mưa đói quay đói quắt
Mỗi bữa chia nhau nửa bát măng rừng
Em xanh gầy, gùi sắn nặng trên lưng
Môi tái ngắt, mái tóc mềm đẫm ướt
Bao giốc cao em cần cù đã vượt
Và mỗi lần ngồi nghỉ, em nhìn anh
Em nói tới tương lai tươi thắm ngọt lành
Em nói tới những điều em định viết
Giữa hai cơn đau em ngồi ghi chép
Con sông Giàng gầm réo miên man
Nước lũ về… Trang giấy nhỏ mưa chan
Em vẫn viết: lòng dạt dào cảm xúc.

Và em gọi đó là hạnh phúc…

Nhớ chăng em, ngày mở màn chiến dịch Đông Xuân
Em lên đường phơi phới bước chân
B.52 bom nghìn tấn dội
Kìa dáng em băng rừng bước vội
Vẫn nụ cười tươi tắn ấy trên môi.
Thôn 6 Bình Dương bãi cát sóng dồi
Nắng long lanh trong mắt người bám biển
Giặc mới lui càn khi em vừa đến
Bà mẹ già kể chuyện chặn xe tăng
Quanh những bờ dương bị giặc san bằng
Đã lại mở những chiến hào gai góc
Những em bé, dưới mưa bom, vẫn đi làm đi học
Những vồng khoai ruộng lúa vẫn xanh tràn
Trong một góc vườn cháy khét lửa Na-pan
Em sửng sốt gặp một nhành hoa cúc.

Và em gọi đó là hạnh phúc…

Như chồi biếc gặp mưa xuân, như chim én say trời
Em mải mê, đi giữa bao người
Xuyên Thọ, Xuyên Châu, Xuyên Hòa, Xuyên Phú…
Những mảnh đất anh hùng quyến rũ
Phút giây đầu đã ràng buộc đời em
Như tự lọt lòng từng biết mấy thân quen
Em nhỏ giao liên, mẹ hiền trụ bám
Cô du kích dịu dàng dũng cảm
Sông Thu Bồn hằng xao động tâm tư
Có tiếng hò như thực như hư
Em đã đến, tắm mình trong sóng nước
Sông kể em nghe chuyện đôi bờ thủa trước
Em mở mắt nhìn kinh ngạc những làng thôn
Và kêu lên khi được thấy cội nguồn
Mỗi sự tích trên đất này thắng Mỹ.
Em đã gặp bao anh hùng dũng sĩ
Đã cùng họ sẻ chia
Cọng rau lang bên miệng hố bom đìa
Phút căng thẳng khi vòng vây giặc siết
Nỗi thống khổ ngút ngàn không kể hết
Của một thời nô lệ đau thương
Em lớn lên bên họ can trường
Giữa bom gào đạn réo
Em đã thấy những tâm hồn tuyệt vời trong trẻo
Những con người như ánh sáng lung linh
Mỗi đêm ra đi giản dị hiến mình
Để làm nên buổi mai đầy nắng
Em bối rối, em sững sờ đứng lặng
Vẻ đẹp này em chưa biết đặt tên
Thức dậy bao điều mới mẻ trong em
Nơi ngọn bút nghe cuộc đời thôi thúc.

Và em gọi đó là hạnh phúc…

III
Em ra đi chẳng để lại gì
Ngoài ánh mắt cười lấp lánh sau hàng mi
Và anh biết khi bất thần trúng đạn
Em đã ra đi với mắt cười thanh thản
Bởi được góp mình làm ánh sáng ban mai
Bởi biết mình có mặt ở tương lai.
Anh sẽ sống đẹp những ngày em chưa kịp sống
Sẽ yêu trọn những gì em chưa kịp yêu
Em trong anh là mùa xuân náo động
Từ phút này càng rực rỡ bao nhiêu.

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những người lính cụt tay cụt chân có những người con gái bán bar có những người đàn bà bỏ xứ theo chồng
có những đứa trẻ hút thuốc salem có những đứa trẻ không biết nói cám ơn có những đứa trẻ chửi đụ má
có những đứa trẻ
những con chó đói lang thang.

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những tờ báo playboy
có những bà già sáu mươi lăm tuổi đi bán bánh mì có những đứa con trai chết trận có những người không tật nguyền ăn xin những thằng mù ca hát
có những người điên.

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những trái bom
Bây giờ trên quê hương chúng ta có những đồng bào đói và những con chuột mập
có những tiếng súng nổ buổi sớm mai
có những tiếng súng nổ trong giờ giới nghiêm
có những người đi xe lam
có những người cất nhà lầu

có xa lộ cho đồng minh chuyển quân
có xa lộ cho người ta yêu nhau
có xa lộ cho người ta chở nhau
có xa lộ cho người ta hiếp dâm
có xa lộ cho người ta cướp giật
có xa lộ cho người ta được chết thêm mỗi ngày

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những tờ báo ra buổi chiều bị tịch thu
có những chợ trời có những đồ phế thải
có những đống rác thật to

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những cô gái lỡ thời
Bây giờ trên quê hương chúng ta có những tờ bạc giả
có những tổ chức buôn lậu hongkong saigon namvang manille.

có những vũ nữ sexy
có những điếu thuốc cần sa
có những hộp đêm sang trọng
có những nhà tắm hơi

Bây giờ trên quê hương chúng ta có khói cay sặc sụa
Bây giờ trên quê hương chúng ta có những bài hát buồn bã
có những tối thứ sáu truyền hình cải lương thằng tư ngồi bên con tám
có những tiếng cười lạnh buốt

Bây giờ trên quê hương chúng ta có những cửa sổ khép kín
Bây giờ trên quê hương chúng ta có những lá vàng bay
Bây giờ trên quê hương chúng ta có một mặt trời đen
Bây giờ trên quê hương chúng ta có một bầu trời đỏ
Bây giờ trên quê hương chúng ta có những đám mây mù
Bây giờ trên quê hương chúng ta có một cơn gió rét.

Bây giờ trên quê hương chúng ta những ngày tháng trôi đi.

Khấp khểnh xe đi
Vấp vào đêm tối

Thủ đô
Ngày mùa thu

Thủ đô
Cờ bốc lửa
phố dài
Cờ bốc lửa
công trường Nhà Hát lớn.

Thủ đô
Ngày Tổng Khởi Nghĩa
Ngày Thủ đô chờ đón
Đoàn Giải phóng quân về
Qua cầu Long Biên
Sông bóng người đi
Vai cao rộng
Mặc núi rừng Việt Bắc
Ai về Thủ đô
Khăn thầm nước mắt
Quốc ca mình
Đoàn lính Việt đầu tiên
- Có người làng đi
Trong đoàn lính trẻ.

Thủ đô
Tuần Lễ Vàng
Hà Nội dãy dọc toà ngang
Quên giai cấp
Trong căm thù dân tộc

Thủ đô
Ngày Tuyên Ngôn Độc Lập

Thủ đô
Ngày Tổng Tuyển Cử đầu tiên
Những ngày Thủ đô
Như ộc máu triền miên
Máu những người Tây giết
Chảy về từ lịch sử
Tiếng hát
Vùng lên
Xích xiềng rơi vỡ.

Thủ đô
Ngày Tàu trắng
Quốc dân đảng
Và thực dân
Nghênh ngang phố chật
Bắt cóc
Tống tiền
Khiêu khích
Bắn người
Đám ma đi
Cờ đỏ phủ quan tài
Phố Ôn Như Hầu
Những người bị giết
Xác quăng đầy hố
Đoàn Giải phóng quân đi
Như gại dao trên đường nhựa.

Thủ đô
Quân lệnh đêm
Lựu đạn đen ngòm trong nắm tay
Rình sau mái ngói

Nắng loé tường vôi
Chữ cào xương nhức nhối:
THANH NIÊN SỐNG CHẾT VỚI THỦ ĐÔ!
Mắt em thiếu nhi
Hồ trăng Trung Thu:
Các anh hãy giữ non sông
Cho chúng em!
Bàn tay lớn
Nhận lòng tin bé nhỏ.

Cụ Hồ hỏi anh em bộ đội:
- Các chú liệu giữ được Thủ đô
Bảy ngày?
Một rừng nắm tay
Thét tiếng:
- Thề với Bác!

*

Lửa cháy Thủ đô
Chân trời hấp hối
Xác thằng bạn
Xác thằng con
Trên hè phố Thủ đô
Giặc khởi hấn rồi!
Đường tản cư khuya
Lửa toé sắt bánh xe bò
Một Quyết tử quân hy sinh
Là một đoàn giặc chết
Một Quyết tử quân hy sinh

Và bắt đầu từ đó
Những ngày đêm Thủ đô
Tàn sát
Khu Đồng Xuân
Lính Trung đoàn Thủ Đô
Đâm giặc trên bàn thịt
Như chọc tiết bò
Đuổi giặc
Vật lăn trên nóc chợ

Hai tháng giết nhau
Một đêm thủ đô
Có đoàn Quyết tử
Cắt máu tay ăn thề
Ngõ vắng Thủ đô
Những đơn vị rút đi
Góc phố Thủ đô
Bóng những người ở lại
ánh hoàng hôn lên
Liệm tròn huyết thệ
Người Quyết tử quân
cuối cùng.

*

Những người dân Thủ đô
Về với giặc ở chung
Phải đốt cờ đỏ sao vàng
Thức đêm may cờ ba sắc
Và những sớm mai
Tay xót xa
Đem treo cờ giặc trước nhà
Ai về Hà Nội
Thấy Hà Nội xa hoa
Thấy hà-nội hơn Hà Nội trước
Nhưng Hà Nội
Giặc xây thêm ngục tù
Xe Phòng Nhì
Chở từ ngoại ô
Từng đoàn người xiềng tay
Về qua phố tối.
Ai về Hà Nội
Thấy Hà Nội xa hoa
Thấy hà-nội hơn Hà Nội trước
Nhưng Hà Nội Ngã-Tư-Sở
Hà Nội Khâm-Thiên
Đèn khuya chảy vàng
Những hộp đêm
Mọc theo tiếng giày đinh
Của đoàn Tây mũ đỏ
Tiếng xe tăng viễn chinh
Chiều đi bụi phố
Và giữa trưa Hà Nội yên lành
Hồi còi rú thất thanh
Kêu như người tắc họng
Một xác Việt gian
Ngã tư
nắng đọng

Lũ lượt kéo nhau về Hà Nội
Từng đoàn thiêu thân
Mang trong mình định mệnh
Mủ đờm nhớt lạnh
Và uế khí hôi tanh
Sợ ánh sáng và gió lành
Tôi thành thép
Cánh tay người Kháng Chiến

Từ vùng tự do
Có người vào nội thành
Ném chứng thư Việt Minh
Trên dòng sông
Chào thằng bạn chiến khu
Mà phục tấm lòng.

Đêm Thủ đô
Rét đến
Trong chăn bông
Nghe lạnh chiến khu Vũ
Cơm gia đình
Đũa bát nhớ người đi.
Và những sớm mai
Từng đoàn phi cơ giặc
Chở tóc tang đầy trong thân sắt
Ra những miền quê xanh
Tiếng bom dội về
Chuyển Hà Nội mênh mông
Tìm người Hà Nội
Rung lên như đất chuyển
- Những người Thủ đô tản cư
- Những đồng bào kháng chiến.

Những em mùa thu
Đi trong đoàn thiếu nhi
Lớn lên
Tìm đường chiến khu Việt Bắc.
Những người ngày xưa
Ghét Việt Minh
Bắt đầu chờ đợi
Bao giờ Việt Minh
Mới đánh vào Hà Nội
Cho ánh sáng xa hoa
Vỡ rơi thành bóng tối
Trên xác người máu me
Ngổn ngang gạch ngói?
Đến bao giờ Việt Minh
Mới đánh vào Hà Nội?

Những người bắt sống Le Page
và Charton
Những chiến sĩ Cao Bằng – Đông Khê
Những binh đoàn biên giới
Đang chuyển về Trung Du
Như đi từng dãy núi
Kẹp vòng quanh ngoại vi Thủ đô.
Mắt vời xa
Cô gái Hà Nội tản cư
Đẹp trong màu áo vải quê mùa
Sẽ còn những ai
Trong đoàn quân trở lại
Ngày thủ đô chiến thắng tưng bừng?

*

Em về Thủ đô
Chân phố cũ
Ngập ngừng

Khoảng cuối 1950 – đầu 1951
(Dương Tường & Mạc Lân ghi lại theo trí nhớ.)