Thica.net

Mạng thi ca Việt Nam

  • Rau đắng đất

    Tác giả:

    Trời mưa nước ngập ruộng sâu
    Cá đồng về hội rủ nhau nhảy hầm
    Mưa là mưa lũ mưa dầm
    Hẹn mùa, rau đắng mọc quanh thềm nhà…

    Tộ cá rô kho,
    Tô canh rau đắng
    Đượm làm sao tình nghĩa nhà quê
    Nhớ làm sao thuở còn bé bỏng
    Nhà ở xa trường qua mấy nhịp cầu tre
    Bấm ngón chân chai bờ đất ruộng
    Trời mưa trơn trợt lối đi về…

    Tới cổng,
    Mùi cá kho đã dậy
    Lạnh cóng tay, cơn đói réo trong lòng
    Em với chị vừa đi vừa chạy
    Cùng tranh nhau kịp để… ngồi mâm!

    Em ngồi bên cha,
    Chị ngồi cạnh mẹ
    Bới chén cơm đầy và đua cho lẹ
    Hạnh phúc reo mừng như tiếng chim ca.

    Cá rô non nấu canh rau đắng đất
    Là tình thương bồi đắp mãi không tròn
    Là những buổi cha dầm mưa khai ruộng nước
    Quần vo cao,
    Áo bà ba rách nách
    Điếu thuốc vồng ngấm nước tắt, lạnh run…
    Tay rổ xúc
    Vai đeo đụt mướp
    Lũ đĩa trâu thèm máu hút bầm chân!

    Là những buổi trời vui mây dẫn gió
    Trôi lang thang không biết đến phương nào
    Chiều dâng hương cuồn cuộn tiếp chân nhau
    Trên ruộng thấp bầy cò bay trắng xoá

    Những khi nhàn hạ
    Mẹ nhổ rau đắng đất
    Đốt lấy tro lắng nước gội đầu
    Gió thật hiền lay lá trúc lao xao
    Mái tóc chị dài êm như sóng mạ

    Mẹ xăm xoi bắt chí
    Mẹ chăm chút chải gầu
    Xức dầu dừa óng mượt
    Cột đuôi gà nhỏng nhảnh đằng sau

    Mẹ vuốt tóc chị trầm trồ khen đẹp
    Ôi! Dòng tóc hiền thắm nghĩa cù lao!
    Mười lăm năm,
    Thời gian con đủ lớn
    Và tóc mẹ trải màu bông bưởi bông cau
    Cha lưng còng như tre gặp gió
    Cho lòng con nặng một niềm đau!

    Chị theo chồng về nơi xứ lạ
    Em linh đinh rày đó mai đây
    Thuở nhỏ mưa dầm băng mấy ruộng
    Bây giờ mưa ngại bước chân đi!

    Chị về bên ấy,
    Ơ hờ gương lược biếng xăm xoi
    Tóc chị rối bù hong mùi khói bếp
    Gió dẫn mây trôi nhìn chỉ ngậm ngùi
    Đường về biệt mù
    Chồng con bận bịu,
    Nơi quê xưa thung đường ươn yếu
    Mà nhớ thương như thả tóc lên trời…

    Em lang thang đầu sông cuối bãi
    Thèm một bữa cơm dưới mái gia đình
    Nhưng dĩa cá kho mặn mùi nhân ngãi
    Tô canh ngày nào cũng đắng vị công danh!

    Tộ cá rô kho,
    Tô canh rau đắng…
    Đời nhiều lận đận
    Nên mất rồi thời thơ dại dấu yêu
    Đã hết rồi thời tan học nghêu ngao
    Câu hát cũ bây giờ nghe nuối tiếc
    Khi mây trắng lưng trời bay mù như tóc
    Gió vờn trên lá cỏ
    Và đường đời sự nghiệp trắng đôi tay…

    Đêm nhà trọ chập chờn giấc điệp
    Tình hoài hương ray rức ngủ không yên
    Tiếng võng ai kẽo kẹt
    Giọng ru hời buồn điệu Vân Tiên:
    “…Trời mưa nước ngập ruộng sâu
    Cá đồng về hội rủ nhau nhảy hầm
    Mưa là mưa lũ mưa dầm
    Cho rau đắng đất mọc quanh thềm nhà!”

    Mười lăm năm,
    Bao lần gió nam non thổi lòn hang dế
    Em đi từ ấy,
    Chân ruộng đồng chưa mòn gót phiêu linh
    Ăn quán ngủ đình,
    Nước sông gạo chợ
    Bao lần đau những cuộc tình tạm bợ
    Bao nhiêu lần làm khách lữ qua sông!
    Chợt giựt mình, trẻ nhỏ gọi bằng ông
    Bỗng nghe nhớ về cố thổ

    Nhớ rau đắng nấu canh
    Nhớ con cá rô kho tộ
    Nhớ chị tôi theo chồng năm lên mười sáu
    Tóc cột đuôi gà… khóc lúc vu quy!
    Chị trách hờn… cha mẹ đuổi chị đi
    Thân con gái ở nhà ngoài, ăn cơm nguội.
    Con chim đa đa kêu đâu bờ bụi
    Thương cha mẹ già ươn yếu chẳng ai lo…

    …Chị gói một nắm tro
    Dặn em gội đầu cho mượt
    Xức dầu dừa cho mướt
    Đừng để mủn vùa khô khốc rễ tre…!

    Mười lăm năm,
    Mới hiểu lời chị dặn
    Thì đã bao lần mấy dề rau đắng
    Mọc quanh thềm nhà… trổ bông trắng rồi… khô!
    Đã mấy mùa nước ngập chân đê
    Con cá rô mấy lần ra sông lớn
    Cha không còn dầm mưa thăm ruộng
    Không còn ai giành nữa chuyện… ngồi mâm!
    Bao năm dài không một lời thăm
    Thôi thì kể như nước sông chảy ra biển cả
    Thằng em nhỏ tóc vẫn chừa ba vá
    Như mủn vùa mẹ gọt, lúc lên ba?

    Con rô đồng ôm trứng tháng mưa
    Chờ đến lúc thả con về ruộng
    Chị ngồi nhớ mỗi chiều mỗi sớm
    Thả nỗi buồn theo lọn tóc bay.

    Một hôm chị ngồi ngạch cửa bấm lóng tay
    Rồi chị khóc một mình…! Không đếm nữa…
    Buổi trưa nồng gió nồm ru nắng hạ
    Khói đốt đồng làm mắt chị cay.

    Từ ngày em làm mây
    Lang bạt giang hồ khắp ngả
    Bặt tin nhạn cá
    Có còn nhớ đất, thương quê?

    Như ngày lặng lẽ ra đi
    Em âm thầm trở lại
    Vừa thương em, chị vừa ái ngại
    Ba mươi năm, như thể một ngày…
    Vẫn rám đen như ngày trốn học
    Đi mò cua bắt ốc
    Giũ trứng kiến vàng câu con cá rô non!

    Chị ngồi ngạch cửa liếc mắt nhìn em
    Đứa em xưa có gì ngờ ngợ
    Quần áo bận nửa quê nửa chợ
    Chút giang hồ, chút vị quê hương!

    Chị ngồi kế bên
    Nhìn em ăn cơm mà khóc
    Lại bấm lóng tay, lại chùi nước mắt.
    Cũng tô canh rau đắng đất
    Cũng tộ cá rô kho
    Lòng chị như cục than vùi dưới lớp tro
    Gió đòi khêu ngọn lửa.

    Chị lại ngồi ngạch cửa
    Biểu em xích lại gần hơn
    Chị ngập ngừng đưa ngón tay run
    Lượm sợi tóc sâu ở trên vai áo.
    Bây giờ chị gọi em bằng cậu
    (Lẽ ra tiếng ấy,
    phải kêu từ lúc chị theo chồng!)
    Ôi! Con đò đã xa biệt bến sông
    Chị cũng thấy mình ngượng nghịu!

    Sợi tóc sao bạc phếu?
    Đâu phải tóc sâu,
    Mà vì bao lâu mưa dải nắng dầu
    Qua bao tháng ngày luân lạc
    Hai chị em mái đầu đều bạc
    Hai chị em cũng già như nhau!

    Nhớ ngày nào té nước cầu ao
    Hát khúc đồng dao cùng cười khùng khục
    “…Chị em (người) ta như hoa dâm bụt
    Chị em mình như cục… cức trôi!
    Cục cức trôi, người ta còn vớt
    Chị em mình như ớt chín cây…”

    Không hẹn mà cùng bấm lóng ngón tay
    Hai số dư không biết đường nào đếm…!
    Em muốn kể quãng đời lận đận
    Ba mươi năm dài bao nỗi nhớ mong.

    Ngày về nhà chị
    Ngủ đêm đầu tiên
    Nghe rạo rực không thể nào yên giấc
    Dưới mé thềm rêu mọc đầy rau đắng đất
    Con dế mèn thôi kể chuyện phiêu lưu
    Nén tiếng thở dài
    Sợ rung giọt đèn lu
    Muốn được ngủ say trong vòng tay chị
    Lời trách móc sao y như mẹ
    Cái hồi còn thơ trẻ bên nhau!

    Ai buộc đời mình vì một cọng rau
    Ai khôn lớn qua cầu đi hút bóng
    Nhìn quãng đồng xa một làn khói trắng
    Cũng bâng khuâng nhớ lắm quê mình
    Bỗng nghe thèm rau đắng nấu canh!

    Biết tìm nơi đâu khung trời kỷ niệm?
    Những chiều hoàng hôn tím
    Những buổi dầm mưa đi học lạnh run!
    Những buổi mưa dầm
    Cha giắt đụt mướp trên lưng
    Bắt con cá đồng ngược nước
    Bên chái hè mưa tạt
    Mẹ hái từng cọng rau đắng đất nấu canh.

    Để nỗi nhớ vây quanh
    Tóc trên đầu đã bạc
    Chân giang hồ bỗng dưng chùn bước
    Nghe giữa hồn rau đắng đất mọc xanh!

    1972

    Bài thơ này đã được nhạc sĩ Bắc Sơn phổ nhạc thành nhạc phẩm Còn thương rau đắng mọc sau hè.

    Dưới đây là phiên bản do Như Quỳnh trình bày.

    Bình luận

    ví dụ: http://www.example.com

    Lời bình: (Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu)