Thica.net

Mạng thi ca Việt Nam

Trang thơ Du Tử Lê

Du Tử Lê

Nhà thơ Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách, sinh năm 1942 tại huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Năm 1954 ông theo gia đình di cư vào miền Nam. Đầu tiên ông định cư ở Hội An, Quảng Nam, sau đó là Đà Nẵng. Đến năm 1956, ông vào Sài Gòn và theo học trường Trần Lực, trường Chu Văn An, sau cùng là Đại học Văn Khoa.

Ông làm thơ rất sớm từ năm 1953 khi đang còn học tại trường tiểu học Hàng Vôi tại Hà Nội. Sau khi di cư vào Sài Gòn, ông bắt đầu sáng tác nhiều tác phẩm dưới nhiều bút hiệu khác nhau. Bút hiệu Du Tử Lê được dùng chính thức lần đầu tiên vào năm 1958 cho bài Bến tâm hồn, đăng trên tạp chí Mai.

Du Tử Lê từng là sĩ quan thuộc Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cựu phóng viên chiến trường, thư ký tòa soạn cuối cùng của nguyệt san Tiền phong (một tạp chí của Quân lực Việt Nam Cộng hòa), và là giáo sư dạy giờ cho một số trường trung học Sài Gòn. Năm 1969, ông theo học khóa tu nghiệp báo chí tại thành phố Indianapolis, tiểu bang Indiana. Năm 1973 tại Sài Gòn, ông được trao Giải thưởng Văn chương Toàn quốc, bộ môn Thơ với tác phẩm Thơ tình Du Tử Lê 1967-1972. Ông là một trong bảy nhà thơ miền Nam, được cố nhà văn Mai Thảo chọn là “Bảy vì sao Bắc đẩu” của nửa thế kỉ thi ca Việt Nam. Sáu người kia là Vũ Hoàng Chương, Đinh Hùng, Bùi Giáng, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền và Tô Thùy Yên. Ông cũng là nhà thơ có nhiều tác phẩm được phổ nhạc bởi các nhạc sĩ nổi tiếng như Phạm Đình Chương, Trần Duy Đức, Nguyên Bích, Đăng Khánh, Anh Bằng, Phạm Duy, Hoàng Quốc Bảo, Từ Công Phụng.

Ngày 17 tháng 4 năm 1975, Du Tử Lê cùng với Mai Thảo và Phạm Duy bị kết án tử hình vắng mặt trên đài phát thanh của Mặt trận giải phóng Miền Nam vì có thái độ chống đối cộng sản quyết liệt. Sau sự kiện 30 tháng 4, 1975, ông sang tị nạn tại Hoa Kỳ. Hiện ông đang sống ở miền Nam California, tiếp tục nghề viết, và là nhân viên khế ước của đài tiếng nói Hoa Kỳ từ năm 1996. Ông cũng từng là chủ nhiệm các báo Việt ngữ Nhân chứng, Tay Phải, và Văn nghệ ở Hoa Kỳ. Hiện ông sống cùng gia đình tại thành phố Garden Grove, miền nam California.

Thơ của ông xuất hiện trên nhiều tạp chí trong và ngoài nước và được một số đại học dùng để giảng dạy cho sinh viên từ những năm 1990. Năm 1993, G.S. Neil L. Jaimeson chọn dịch và phân tích một bài thơ của Du Tử Lê in trong cuốn Understanding Vietnam, xuất bản bởi liên đại học Berkeley, UCLA, London, là sách giáo khoa về văn học Việt Nam cho nhiều đại học tại Hoa Kỳ và châu Âu. Cho tới nay ông là nhà thơ châu Á duy nhất có thơ đăng trên hai nhật báo lớn của Mỹ là Los Angeles Times, 1983 và New York Times, 1994. Từ năm 1981 tới nay, Du Tử Lê đã có nhiều buổi thuyết trình về thơ tại một số đại học tại Hoa Kỳ, Pháp, Đức và Úc Châu trong đó có các trường Harvard, UC Berkeley.

Ông là một trong sáu nhà thơ Việt Nam thuộc thế kỷ thứ hai mươi, có thơ được chọn in trong tuyển tập Thi ca thế giới từ thời thượng cổ tới hôm nay / World Poetry – An Anthology of Verse from Antiquity to Our Time do NXB Norton New York ấn hành năm 1998.

Ngoài làm thơ Du Tử Lê còn vẽ tranh. Từ năm 2011, nhiều tranh của Du Tử Lê đã được dùng làm bìa sách cũng như in nơi trang bìa của một số tạp chí. Trong hai năm 2012 và 2013 ông cũng đã tổ chức một số triển lãm tranh cá nhân tại Hoa Kỳ.

Du Tử Lê là tác giả của 58 tác phẩm đã xuất bản trong và ngoài nước, tiêu biểu là:

  • Thơ Du Tử Lê (1964)
  • Năm sắc diện năm định mệnh (1965)
  • Tình khúc tháng mười một (1966)
  • Tay gõ cửa đời (1970)
  • Chung cuộc (cùng viết với Mai Thảo, 1969)
  • Mắt thù (1969)
  • Ngửa mặt (tiểu thuyết, 1969)
  • Vốn liếng một đời (1969)
  • Qua hình bóng khác (tiểu thuyết, 1970)
  • Mùa thu hoa cúc (sách thiếu nhi, 1971)
  • Sân trường mắt biếc (sách thiếu nhi, 1971)
  • Chú Cuội buồn (sách thiếu nhi, 1971)
  • Hoa phượng vàng (sách thiếu nhi, 1971)
  • Một đời riêng (1972)
  • Khóc lẻ loi một mình (1972)
  • Chấm dứt luân hồi em bước ra (1993)
  • Thơ tình (1996)
  • Chỉ như mặt khác tấm gương soi (thơ 1997)
  • Trên ngọn tình sầu (tập tùy bút, 2011)
  • Xương, thịt đời sau, máu rất buồn (tùy bút, 2012)
  • Biệt khúc (thơ, 2013)
  • Tuyển tập thơ Du Tử Lê (2013)
  • Giỏ hoa thời mới lớn (2014)

    • Khúc tháng hai


      tôi đã buồn như nỗi ngóng trông
      tháng hai, trở lại những con đường
      thấy tôi trên những tàng cây cũ
      và những ngôi nhà đã bỏ không

      tôi đã buồn như một ngọn cây
      tháng hai, cành nhớ lá sương đầy
      tháng hai, thôi đã không tay vẫy
      và tiếng buồn rơi đều phương tây

      tôi đã buồn như một nhánh sông
      tháng hai, thôi vẫn chẻ đôi dòng
      cánh chim nào lỡ quên soi bóng
      trong vũng sầu tôi lên nước sơn

      […]

    • Người nhón gót: thả vầng trăng thứ nhất


      […]

      Chào thơ ấu! – Chông chênh sầu, nẫu, đỏ
      Bước lầm than trong ngày, tháng tôi, vơi
      Người nhón gót: thả vầng trăng thứ nhất
      Trên tay tôi / cổ tích: mắt, môi người

      Chào định mệnh! – Gõ cửa /tôi/ cuối kiếp
      Trái tim người: lưu lượng biển, bao dung.
      Người nhón gót: gửi điều chưa nói hết
      Lên vai tôi. Mùi tóc mẹ ân cần.

      […]

    • Vì em tôi đã làm Sa Di


      […]

      Vì em tôi biến thành sơn tự
      Mái đỏ tường rêu. Hoa hổ ngươi
      Tình tôi là thảm xin em bước
      Rất khẽ mà nghe đất nhớ trời

      Nước mắt em trên chánh điện tình
      Nở hoa siêu độ hoá tâm kinh
      Đêm đêm tôi nhớ bàn tay cũ
      Và thấy trong kinh đủ bóng, hình

      […]

    • Chân dung


      tôi ngồi trong nỗi tôi riêng
      bên trong ghế lạnh, ngoài hiên bóng rời
      phòng tôi trần thiết gương người
      tường sơn kỷ niệm, vách bồi dáng xưa
      tóc người chảy suốt cơn mưa
      ngực thơm hoa bưởi, môi đưa bão về

      […]

    • Khi chưa rời ngã bảy


      […]

      định mệnh phải chăng là chuỗi tình cờ
      ta lần từng mắt một
      tôi cố sống hôm nay
      chính là để thử xem ngày mai cái gì sẽ tới
      cho đến ngày nhắm mắt
      người hãy hiểu dùm tôi
      trọn một đời chờ đợi
      chỉ một bước chân thôi
      không bao giờ trở lại
      chỉ một tiếng nói thôi
      (đã hằng hằng nín lặng)
      chỉ một ánh mắt thôi
      (đã ngoảnh đầu vĩnh viễn)

      […]

    • Khúc cầu hoàng


      […]

      Trời tối mau mưa ướt vội sông dài
      Năm tháng cũ sủi tăm cùng nỗi chết
      Xin tay ngọc gối êm tình thảm thiết
      Cây xin xanh đừng ngại lúc hanh vàng
      Trời xin cao cho đáy mắt em ngoan
      Gió xin nổi trong hồn tôi tơi tả

      […]

    • Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển


      Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
      Đời lưu vong không cả một ngôi mồ
      Vùi đất lạ thịt xương e khó rã
      Hồn không đi sao trở lại quê nhà

      Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
      Nước ngược dòng sẽ đẩy xác trôi đi
      Bên kia biển là quê hương tôi đó
      Rặng tre xưa muôn tuổi vẫn xanh rì

      […]

      Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
      Cho tôi về gặp lại các con tôi
      Cho tôi về nhìn thấy lệ chúng rơi
      Từ những mắt đã buồn hơn bóng tối

      Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
      Và trên đường hãy nhớ hát quốc ca
      Ôi lâu quá không còn ai hát nữa
      (Bài hát giờ cũng như một hồn ma)

      […]

    • Bài thu hồng tháng Tám


      Và tháng tám, dòng sông về rất lạ
      Mùa thu tôi, em thả tóc đi qua
      Chiều quê người, từng phiến lá thiết tha
      Rụng xuống mãi, đầy lòng tôi bi thiết

      Và tháng tám, bàn tay nào thua thiệt
      Đón hồn tôi trên từng ngón xương khô
      Em vầng trăng, vốn lạnh đến không ngờ
      Mà nước mắt bỗng tràn chăn, gối mới

      Và cây cỏ đã về trong mắt rối
      Những con đường ngắn lại với chân quen
      Những lưng trần, ngực nở, với vai nghiêng
      Hạnh phúc tủi, như bàn tay có tật

      […]